Chiêm tinh học và Tâm lý trị liệu (1/2)

Astrology and Psychotherapy: A Comparison for Astrologers - Bill Herbst

Mở đầu

Có một số tranh chấp trong giới chiêm tinh về vấn đề tư vấn. Hiểu theo nghĩa hiển nhiên nhất, mỗi chiêm tinh gia trong công việc đều là một nhà cố vấn. Chúng ta đưa ra những thông tin và quan điểm cho các khách hàng, dựa vào một hệ thống thông tin biểu tượng. Chúng ta khuyên nhủ họ. Điều đó khiến chúng ta trở thành những nhà cố vấn, hoặc ít nhất, là những người tư vấn.

Nhưng vượt ra ngoài định nghĩa chung này là các vấn đề cụ thể liên quan đến tư vấn tâm lý và mối quan hệ của nó với việc hành nghề chiêm tinh. Giới hạn nào là nơi chiêm tinh kết thúc và tâm lý bắt đầu? Giữa chúng có sự mâu thuẫn không? Nếu chúng ta hành nghề như những nhà tư vấn tâm lý, chúng ta có cần các chứng chỉ truyền thống để làm cơ sở? Liệu chiêm tinh có phải là một nền tảng tốt cho những gì thường được gọi chung là “trị liệu”, và hơn thế nữa, liệu các chiêm tinh gia có nên can dự chút nào đến việc áp dụng tâm lý trị liệu?

Chiêm tinh, cũng như nhiều môn học khác, đặc biệt đa dạng. Mặc dù kỳ vọng của số đông đến các chiêm tinh gia thường kèm theo giả định rằng họ có trình độ chuyên môn trong từng ứng dụng của hệ thống chiêm tinh, sự thật thường không phải vậy. Mỗi chiêm tinh gia khám phát ra một thế mạnh đặc biệt trong việc sử dụng chiêm tinh học. Có những chiêm tinh gia chuyên môn về tư vấn tài chính, sử dụng các chu kỳ chiêm tinh để dự báo sự trồi sụt của dòng chảy kinh tế, cả trên thị trường và trong cuộc sống của cá nhân khách hàng. Đối với một người hành nghề có những mối bận tâm như vậy, liên hệ giữa chiêm tinh học và tâm lý trị liệu khó lòng là một vấn đề nóng bỏng.

Nhưng ngay cả với những chuyên gia như vậy, họ cũng có thể đã từng bị mê đắm bởi chiêm tinh từ ban đầu vì tiềm năng tâm lý của nó. Sự tái sinh của chiêm tinh học vào thế kỉ 20 đã được thúc đẩy bởi sự phát triển tương ứng của môn khoa học non trẻ tâm lý học. Đa số khung tham chiếu diễn giải mà các chiêm tinh gia đương thời noi theo để học hỏi đều được viết bởi những tác giả có thiên hướng tâm lý học mạnh mẽ. Phần lớn những gì được viết về chiêm tinh – sách, tiểu luận, bài viết, thậm chí cả sự ngu ngốc của những bài tử vi cung Mặt trời trên các tờ báo và tạp chí  – đều đề cập trực tiếp hoặc gián tiếp đến khía cạnh tâm lý trong cuộc sống một người.

Thống kê

Tôi định ra ba nhóm người liên quan đến chiêm tinh mà vấn đề tâm lý và khía cạnh tư vấn của nó có liên quan chặt chẽ đối với họ:

1. Những chuyên gia

Nhóm đầu tiên này bao gồm phần lớn các chiêm tinh gia hành nghề toàn thời gian. “Chuyên gia” ở đây được định nghĩa theo cách phổ biến nhất, chính là kế sinh nhai của một người có liên quan đến việc thực hành một môn học đòi hỏi sự đào tạo chuyên môn hoặc nâng cao. Tất cả hoặc ít nhất một phần thu nhập của nhóm này có được là thông qua việc sử dụng các công cụ chiêm tinh và sự hiểu biết của họ trong một buổi tư vấn chính thóng với những người được xem là khách hàng. Để được xem là thành phần của nhóm đầu tiên, họ phải tiến hành được từ 50 đến 500 buổi tư vấn mỗi năm.

Nội dung của những buổi tư vấn ấy liên quan đến việc phân tích và thảo luận về đời sống của khách hàng – trải nghiệm, hoàn cảnh, thái độ, hoặc những vấn đề khác, đặc biệt những vấn đề liên quan đến các kiểu mẫu biểu tượng trong bản đồ sao gốc, quá cảnh, v.v. – với sự nhấn mạnh đặc biệt về những thông tin, góc nhìn, quan điểm, chiến lược, lựa chọn hoặc sự giãi bày mới mẻ.

Đây là nhóm nhỏ nhất trong ba nhóm. Bởi chiêm tinh không được tổ chức tốt như các môn học khác, thống kê chính xác về số lượng các chiêm tinh gia chuyên nghiệp luôn mập mờ nhất có thể. Nhiều người không thuộc các tổ chức chiêm tinh, cũng không tuyên bố rằng họ là chiêm tinh gia trên các tờ khai thuế thu nhập hoặc mẫu thống kê dân số. Không phải ai trong số họ cũng đều quảng cáo. Nhiều người sẽ không được tìm ra trên các trang vàng của niên giám điện thoại dưới danh mục “Chiêm tinh gia.” Vậy nên đi đến một kết luận chính xác về số lượng người trong nhóm đầu tiên phần nào là cả một vấn đề. Ước đoán của tôi là không hơn 2000 người trong đất nước này thuộc về nhóm một. Tuy nhiên, đây là nhóm có mối liên hệ trực tiếp và rõ ràng nhất đến vấn đề tư vấn tâm lý.

2. Người hành nghề không chuyên

Nhóm thứ hai bao gồm những người không phải chuyên gia toàn thời gian hoặc thậm chí bán thời gian, nhưng vẫn dùng chiêm tinh trong các mối quan hệ thường xuyên hoặc thưa thớt với người khác. Họ có thể có hoặc không nhận được thù lao cho dịch vụ của mình, nhưng dù là trong trường hợp nào, họ cũng không phụ thuộc vào số tiền đến từ các buổi tư vấn như một nguồn thu nhập chính. Họ có thể xem những người họ làm việc cùng là khách hàng hoặc không, nhưng vẫn giữ một trách nhiệm nghiêm cẩn và chân thành về vai trò của mình. Họ có thể có hoặc không có tham vọng trở thành một chiêm tinh gia chuyên nghiệp, có thể có hoặc không việc tạo ra những buổi tư vấn chính thức và trang trọng, nhưng họ thích thú với việc nói với người khác về những sự kiện và ý nghĩa trong cuộc đời của đối phương, và niềm vui thú thường thấy này dẫn đến việc sử dụng các công cụ và hiểu biết chiêm tinh cá nhân như những thành phần quan trọng trong việc truy cầu đó.

Nhóm thứ hai này có thể lớn gấp hai mươi lần số lượng của nhóm một. Với mỗi chiêm tinh gia chuyên nghiệp duy trì một lượng khách hàng thường xuyên trong quá trình hành nghề, sẽ có khoảng hai mươi người với sở thích và động lực tương tự, và ở một mức độ nào đó, kĩ năng tương tự, nhưng vì một lý do nào đó kế sinh nhai của họ không được xây dựng trên chiêm tinh học. Mặc dù mối bận tâm của nhóm này không trực tiếp như nhóm trên, tư vấn tâm lý đối với họ vẫn là một vấn đề mật thiết.

3. Gần như là mọi người còn lại trong chiêm tinh

Trong số hàng triệu người quan tâm hoặc chủ động học hỏi chiêm tinh trên đất nước này, đa số đều không “thực hành” nó một chút nào. Tức là, họ không sử dụng kiến thức chiêm tinh để có những buổi tư vấn chính thức hoặc không chính thức với những người khác. Họ có thể quan tâm đến tác động của chiêm tinh lên cuộc sống của những người khác, nhưng họ không nghiên cứu thật sâu chiêm tinh, hoặc thiếu tự tin về kĩ năng giao tiếp hoặc hiểu biết của mình. Họ có thể chần chừ trước những trách nhiệm đạo đức xung quanh việc diễn giải. Đây dễ dàng là nhóm lớn nhất trong số ba nhóm. Mặc dù nhiều người trong nhóm này chỉ sở hữu kiến thức đến những hiểu biết về cung Mặt trời, vẫn có nhiều người có tài năng và góc nhìn riêng về chiêm tinh, họ có thể đã dày công nghiên cứu triết học và các phương pháp diễn giải chiêm tinh – họ đã đọc nhiều sách chiêm tinh, đăng ký các lớp học, hoặc tham dự các buổi hội thảo. Với nhóm cuối cùng này, vấn đề về tư vấn tâm lý trong chiêm tinh, thoạt nhìn, đơn giản là vấn đề triết học, hoặc ít nhất chỉ là vấn đề lý thuyết. Nhưng thực tế là rất nhiều người có hứng thú với chiêm tinh đi ngược lại điều này.

Yếu tố tâm linh của đời thực

Một khi nhu cầu sinh tồn đã được đáp ứng – không khí, lương thực, chỗ ở, và tất cả sự che chở cơ bản cần thiết khác để duy trì sự sống – con người hướng sự chú tâm của mình đến những cấp độ mới. Đặc biệt trong một nền văn hóa như của chúng ta, nơi sinh tồn được duy trì một cách khá dễ dàng, những truy cầu khác trở nên đầy hấp dẫn. Chúng ta dịch chuyển sự tập trung của mình từ sinh tồn cơ bản sang cuộc truy tầm một sự thỏa mãn lớn hơn, một hạnh phúc tràn ngập hơn, và một sự trọn vẹn đong đầy hơn. Cuộc truy tầm này có nhiều hình thức: niềm vui thú, sự giàu có, quyền lực cá nhân hoặc quyền lực xã hội, mỹ học, sự thỏa mãn dục tình, sự thuần thục và xuất sắc trong bất kỳ sự vụ nào, v.v.. Tuy nhiên, dù cho những khía cạnh vật chất này có ám ảnh chúng ta như thế nào, sự lưu tâm của chúng ta vẫn có khuynh hướng xiên lệch khỏi bản thân các cấp độ đó.

Sớm hay muộn, lẽ nhiệm mầu của sự sống cũng sẽ trỗi dậy. Cuộc đời tôi đang sống là gì? Làm cách nào tôi có mặt ở đây, và tôi đang đi đến đâu? Liên hệ của tôi đến thế giới xung quanh là gì? Tôi là ai? Tự ngã này là thứ gì? Ai đang nghĩ những dòng này? Điều gì về tôi là bất hoại? Điều gì là giả tạm? Tôi hoạt động như thế nào? Mọi thứ vận hành ra sao? Ngay cả những người thực dụng nhất cũng băn khoăn về bí ẩn của cuộc đời, và đối với nhiều người còn lại trong chúng ta, bí ẩn này hóa thành một cuộc đối thoại nội tâm luôn tiếp diễn. Có người sẽ chung sống với chúng, và vô số câu hỏi tương tự hoàn toàn nằm trong địa hạt tinh thần, phần của tôn giáo và siêu hình học. Tôi sẽ phản đối rằng trong khi chúng chắc chắn gợi lên những thứ siêu hình, chúng cũng liên quan đến những gì tâm lý.

Tâm lý học hiện đại có thể được xem như là một định hướng cụ thể đến việc xét dò bí ẩn của Nhân sinh , đặc biệt là những bí ẩn liên hệ đến cá nhân. Trị liệu, theo cách nó thường được thực hành nhất, liên quan đến nhiều phương pháp và quá trình được thiết kế để giúp ta đạt đến những phân định xác thực nhất của những bí ẩn kia. Tôi nói “phân định” bởi tôi không thể nói “câu trả lời”. Đến chừng mực nhận thức của tôi, không có câu trả lời nào cho bí ẩn của Sự sống.

Có những tinh gia vô cùng vững tin rằng môn học này nên được tách rời khỏi việc tư vấn, rằng nó không phải trị liệu và không nên trộn lẫn với công việc như thế. Tôi biết một số chiêm tinh gia chừng như rất sốt sắng trong việc một mực khẳng định rằng chiêm tinh học nên được bảo vệ khỏi những dính líu đến “tâm linh” hay những quá trình trực cảm khác, họ nhấn mạnh rằng thay vào đó chiêm tinh học nên được sử dụng theo một cách thức thuần “khoa học”. Tôi đã nghe các chiêm tinh gia trứ danh và lão luyện khuyên học viên nên tránh xa “cách đọc bản đồ sao bí truyền” (những buổi tư vấn với nội dung siêu hình hay trừu tượng) với khách hàng, trừ khi khách hàng đó yêu cầu đích danh những thông tin như vậy. Mặc dù tôi dễ dàng thấu hiểu được những mối bận tâm ở đây, tôi lại có một quan điểm khác.

Câu hỏi tôi đặt ra với các chiêm tinh gia trên là: Làm cách nào để chúng ta phân biệt được? Làm cách nào chúng ta vạch ra ranh giới giữa diễn dịch chiêm tinh và tư vấn tâm lý, giữa duy lý và duy cảm, hoặc giữa những diễn giải “bình thường” và “huyền bí”? Công việc chiêm tinh có thể không giống như trị liệu tâm lý cổ điển, nhưng liệu điều đó có nghĩa rằng nó nên không nên được thực hành với sự nhạy cảm đến những hiệu ứng trị liệu? Nhiều chiêm tinh gia cẩn trọng có thể không muốn liên hệ đến khả năng tâm linh trong suy nghĩ của công chúng, nhưng liệu điều đó có nghĩa là chúng ta nên trục xuất trực giác khỏi môn học của chúng ta chỉ bởi vì nó có thể bị lạm dụng? Và mục đích của việc thực hành chiêm tinh là gì nếu chúng ta bỏ qua bất cứ sự tham chiếu nào đến chiều kích tinh thần của đời sống?

Mỗi người trong ta phải chọn cho bản thân cách thức sử dụng hệ thống chiêm tinh trong việc thực hành, và không có lý do để giả định rằng bất kỳ hai người nào trong chúng ta nên đi cùng một hướng. Tuy nhiên, tôi sẽ cảm thấy vô trách nhiệm với bản thân mình và khách hàng nếu tôi chấp nhận quan điểm rằng tư vấn chiêm tinh phải khác biệt với tư vấn tâm lý, hoặc rằng chiêm tinh phải được thực hành mà không can dự gì đến các khúc mắc tâm linh.

Nó là một chuỗi liên tục. Kế sinh nhai, tâm lý, siêu hình, chiêm tinh học – sau tất cả, chúng đều có sức nặng như nhau. Sự phân chia khái niệm ở đây là giả tạo, là sản phẩm của các địa hạt, quyền chiếm hữu, và xu hướng phân định thế mạnh rạch ròi của con người, nhằm đục đẽo nên một sân riêng cho mỗi người, và quan trọng hơn, nhằm tránh cái thực tế áp đảo rằng Mọi thứ là Mọi thứ. Mục sư thường thấy mình trong vai trò của một nhà tâm lý. Nhà tâm lý thường thấy mình trong vai trò của một mục sư. Và chiêm tinh gia thường thấy bản thân họ đóng cả vai trò của mục sư và nhà tâm lý.

Bài có thể cùng chủ đề:  Có phải Chiêm tinh là Chuyện Bịa?

Nhưng khi đã đưa ra luận điểm đó, tôi cần phải nói thêm. Nếu tôi xem “mọi thứ như mọi thứ,” thì tôi chỉ có lập luận một-dòng – một bài thơ haiku thay vì một bài tiểu luận – và cái quyển sách chứa một chương là bài tiểu luận này sẽ không bán được một bản nào. Không, về mặt thực tế có nhiều sự khác biệt giữa các thể chế chiêm tinh và tâm lý học, đặc biệt khi chúng được tìm hiểu và thực hành trong nền văn hóa này. Ở một chừng mực nào đó, chính tương lai của chiêm tinh như một môn học nghiêm túc tùy thuộc vào sự công nhận và sửa đổi của chúng ta về những khác biệt vốn đang tồn tại này.

Trị liệu hay là không?

“Trị liệu” đã được đề cập đến trong bài viết này, nhưng thuật ngữ ấy vẫn chưa được xác định. Đó là một trong những từ ngữ dễ dàng để thốt ra, nhưng lại khó khăn để tường tận. Hầu như ai cũng có một cảm thức về trị liệu, nhưng ít người có thể xác định nó một cách chính xác. Tôi hỏi ba người bạn đã được chứng nhận và đang thực hành tâm lý trị liệu để giúp tôi xác định trị liệu là gì. Tôi hình dung rằng mình không thể nói một cách mạch lạc những tương đồng và khác biệt của chiêm tinh với trị liệu nếu như không biết rõ trị liệu thật sự là gì. Tất cả những gì tôi muốn là một đoạn văn – một khái niệm chung, đơn giản và dễ hiểu cho bài viết của mình.

Nhiều tuần trôi qua và không người bạn nào của tôi hồi âm lại. Vậy nên tôi gọi cho họ. Và hóa ra, mỗi người trong số họ đều đã dành thời gian đáng kể suy nghĩ về câu hỏi của tôi, tất cả họ đều nghĩ nó là chuyện quan trọng, và không ai trong số họ đã tiếp cận được một câu trả lời đơn giản. Hãy nhớ rằng, đây là những nhà trị liệu – những chuyên gia đã qua đào tạo. Tuy nhiên lại không ai có một định nghĩa đơn giản cho trị liệu. Một định nghĩa lâm sàng, chính xác của khái niệm này có thể có tồn tại, có lẽ ở các quy định của Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ hoặc những quy tắc chung của nhiều  Hội đồng Chứng nhận Nhà nước. Nhưng theo tôi, đối với hầu hết chúng ta – bao gồm cả những chuyên gia – trị liệu rất giống với tài liệu khiêu dâm: Chúng ta biết nó khi chúng ta thấy nó, nhưng rất khó để xác định nó trong trừu tượng.

Webster định nghĩa về “trị liệu” như là bản chất hoặc sức mạnh chữa lành. Vậy thì chúng ta tìm kiếm “chữa lành,” và chúng ta tìm thấy thứ hoạt động để chữa lành hoặc hàn gắn, liên quan đến khám phá và áp dụng các biện pháp chữa trị cho bệnh tật. Chúng ta tìm “tâm lý trị liệu,” và kết quả ra được là sự áp dụng các hình thức chữa trị tâm thần khác nhau đến các chứng rối loạn và âu lo tâm thần. Điểm chung của tất cả các định nghĩa này chính là tư tưởng cho rằng tâm lý trị liệu liên quan đến việc chữa trị các chứng rối loạn tâm thần, mà chúng ta có thể mở rộng ra đến địa hạt của các chứng rối loạn cảm xúc.

Nói cách khác, tâm lý trị liệu dành cho những người đang bệnh. Bây giờ, tôi không nghi ngờ gì nhiều nhà tâm lý trị liệu được đào tạo theo cách truyền thống sẽ phản đối. Tư vấn tâm lý đã trải qua một cuộc cải cách từ gốc rễ trong ba mươi năm qua, và nhiều nhà trị liệu bảo thủ trước kia đã điều chỉnh cách hành nghề của họ để nắm lấy một thế giới quan rộng lớn hơn.

Các tiêu chuẩn ban đầu của tâm lý trị liệu với hàng ghế và sự im lặng của nó, cùng những nhà tâm lý đầy râu có thể được lưu giữ một cách sâu sắc trong tâm trí của đại đa số, nhưng thế giới của tâm lý học đã gần như bùng nổ vượt qua những rào cản hạn hẹp. Những chương trình hội thảo cách mạnh như EST và LifeSpring đẩy tâm lý học ra khỏi hàng ghế sofa thoải mái của nó. Những cách tiếp cận như Rolfing và Phương pháp Alexander mở ra cho tâm lý học lợi ích của bàn xoa bóp từ Bodywork. Sự phát triển của việc phân tích quyết định và hệ thống gia đình cho thấy sức mạnh của mối quan hệ trong hầu hết các vấn đề tâm lý. Các buổi trị liệu về lệ thuộc thuốc hoặc nghiện mọi thứ nói chung, và thành công to lớn của cách tiếp cận 12 bước đã mang trị liệu đến với cuộc sống hằng ngày. Nhiều hình thức trị liệu đã thêm vào các yếu tố hình dung sáng tạo và thần thoại đến thứ một thời từng được xem là một khung tham chiếu phần nhiều duy lý.

Và trong khi các trung tâm quyền lực của tâm lý học có thể vẫn chứa một lượng chủ nghĩa bảo thủ cổ lỗ nhất định, chúng vẫn bị tấn công bởi các nghiên cứu mới trong nhiều môn học “ngoài vòng pháp luật”, bao gồm khoa học về khoa tâm thần kinh miễn nhiễm học và bước chuyển của chiêm tinh-hiện đại triển nở từ công trình của Gaugelin.

“Trị liệu” có thể vẫn là một thuật ngữ kỹ thuật để miêu tả môt hình thức tư vấn tâm lý, và thể chế của tâm lý học có thể vẫn ghen tức mà bảo vệ quyền tác giả của nó. Tuy nhiên, nội dung chung của trị liệu đã mở rộng để bao hàm hàng trăm phương pháp khác nhau từ nhiều cách tiếp cận và triết lý khác nhau. Theo nghĩa đó, chiêm tinh là một môn học lý tưởng phù hợp với tư vấn tâm lý ứng dụng.

Bệnh tật, Chẩn đoán và “Dán nhãn”

Giai thoại rằng chiêm tinh tâm lý chỉ dành cho “người bệnh” đã được giảm bớt, nhưng nó vẫn là một sự kì thị xã hội mà tâm lý học truyền thống vật lộn cùng. Không ai muốn được nghĩ mình là người bệnh về tâm thần hoặc cảm xúc (mặc dù không thể phủ nhận rằng hầu hết chúng ta đều như thế, ở một chừng mực nào đó), vậy nên phần lớn mọi người tiếp tục tin rằng nếu bạn đang phải trị liệu, chắc hẳn có điều gì đó không ổn với bạn. Điều này được củng cố bởi sự thật rằng nhiều nhà tâm lý học sử dụng hệ thống “chẩn bệnh” tính cách được bắt nguồn gần như toàn bộ từ mô hình bệnh tật mà y học phương tây sử dụng.

Trong khi tư vấn, một chiêm tinh gia có thể mang theo một hình ảnh hơi kì lạ, và may mắn thay, không có sự kì thị “bệnh tật” nào. Cách tư vấn chiêm tinh của tôi đặc biệt thích hợp với những người an ổn. Trên thực tế,  một người càng an ổn, người đó càng có lợi khi làm việc với tôi. Công việc của tôi là thúc đẩy quá trình trưởng thành không thể chỉ dạy được bằng cách xác định những vấn đề nan giải cụ thể trong cuộc sống cá nhân của họ, đồng thời tiết lộ định hướng và mục đích chung trong sự phát triển dài hơi của người đó.

Chẩn đoán tâm lý sẽ giúp nhà trị liệu duy trì rõ ràng được tình trạng của khách hàng trong suốt quá trình tương tác nhiều phần nhầm lẫn. Nhưng sự chẩn đoán không thay thế cho sự công nhận đích thực bản dạng của khách hàng như một con người trọn vẹn. Việc phân loại hàng vạn người thành vài dạng người cụ thể là việc đầy cám dỗ. Đôi khi chẩn đoán trở thành phương tiện chính yếu mà nhà trị liệu thông qua đó tương tác với khách hàng của họ. Chắc chắn nhiều nhà trị liệu tâm lý sẽ tránh cái bẫy này, tuy nhiên, nó vẫn tồn tại.

Tôi không tham gia vào việc chẩn đoán tính cách hay cuộc sống của khách hàng mình. Bởi tâm lý học là định hướng thoạt tiên của tôi, là tình yêu ban đầu của tôi, và bởi vốn kiến thức được đào tạo bài bản của tôi nằm trong lĩnh vực đó, các chứng rối loạn nhân cách điển hành của tâm lý học trị liệu – rối loạn thần kinh và ái kỷ – vẫn là nền tảng nhận thức cho tôi trong việc phân tích. Nhưng bản đồ sao gốc và quá cảnh cung cấp cho tôi những khung sườn khác trong việc đưa ra kết luận của mình, khiến những phân loại tâm lý kia trông hoàn toàn ngớ ngẩn.

Nói vậy không phải để bảo rằng những chẩn đoán chung của tâm lý học nhất thiết là sai hoặc không có giá trị. Trong những trường hợp rõ ràng liên quan đến bệnh, chẩn đoán tâm lý có thể trở nên vô cùng hữu ích. Ngoài ra, những mẫu hình chiêm tinh đôi khi quá phức tạp và chúng ta buộc phải giản lược chúng đi trong đầu để tránh việc quá tải bởi tất cả những mức độ và tiềm năng của chúng.

Vấn đề này liên quan nhiều thứ hơn là việc đánh giá hệ thống chiêm tinh với hệ thống tâm lý. Nó liên quan đến tài năng, trí tuệ, và trải nghiệm của người thực hành. Có những nhà tư vấn tuyệt vời và có những nhà tư vấn tệ hại trong chiêm tinh cũng như tâm lý. Chiêm tinh gia tốt nhận ra rằng khách hàng xứng đáng nhiều hơn là những diễn giải trong sách tra khảo, nhà tâm lý học giỏi không giới hạn bản thân họ trong những chẩn đoán kinh điển hoặc những bối cảnh lâm sàng. Một nghệ sĩ violon không có kỹ thuật hoặc trái tim cũng không thể tiến bộ hơn dù cho sở hữu cây đàn của Stradivari, nhưng một bậc thầy lại có thể làm cho một cây đàn violon rởm cất lên âm sắc ngọt ngào.

Tôi cố gắng chia sẻ thông tin và quan điểm của mình với khách hàng một cách thẳng thắn, tránh sự phân biệt của các cách phân loại (dù là theo chiêm tinh hay tâm lý) và giúp tôi thiết lập nên một mối quan hệ mật thiết hơn với họ. Tôi không mong được nhìn nhận như là một bác sĩ hay một bậc quyền năng vũ trụ, trong khi không thể tránh được việc sẽ có những người đặt tôi lên các bệ đỡ rung rinh đó, tôi làm mọi điều có thể để truyền tải đến họ rằng chúng ta đều bình đẳng trong việc khám phá bí ẩn của Cuộc đời, và đặc biệt, bí ẩn của riêng họ.

Tuy nhiên, việc thiếu đi những chẩn đoán y học không ngăn các chiêm tinh gia khỏi những cách phân loại rập khuôn lan tràn. Chiêm tinh học thịnh hành phần lớn nhờ vào việc giản lược tối đa hệ thống của nó đến tầng nghĩa thấp nhất, chính là những phân loại về cung Mặt trời. Rất nhiều chiêm tinh gia mô tả khách hàng của mình như thể họ là những cấu trúc chiêm tinh được lấp đầy trong bản đồ sao của họ. Sự nhầm lẫn giữa công cụ chiêm tinh và con người khó là tránh khỏi. Bản đồ sao rất mang tính cá nhân, rất phản ánh chủ thể mà nó miêu tả, nghĩa là khá dễ dàng để trượt vào niềm tin rằng bản đồ sao chính là một con người. Trong bản chụp X-quang, chúng ta nhìn thấy gì? Ý thức của họ? Không, chỉ là cấu trúc cơ thể của họ. Tương tự với bản đồ sao. Chúng ta đang xem xét một biểu đồ tiết lộ khung sườn của phương tiện tâm lý/tâm linh của một người. Bản đồ sao không giống như là con người. Những chiêm tinh gia tin vào sự đồng nhất giữa hai điều đó đang quảng bá cho một thế giới quan về cơ bản là máy móc. Họ tuyên truyền cho một chủ nghĩa tâm linh thực dụng, tin rằng bản thân ý thức không gì hơn ngoài một công thức, rằng cuộc đời đã được “ấn định trên các vì sao”.

Hiếm chiêm tinh gia nào sẽ thừa nhận một cách có ý thức khuynh hướng đó. Tôi cảm thấy chắc chắn rằng hầu hết sẽ kịch liệt phản đối nó. Nhưng sự phản đối của họ, cùng với lý tưởng của họ, thường bị cắt xén bởi quá trình làm việc thực tế hằng ngày cùng khách hàng – quá trình đầy rẫy những kết luận mà họ cảm thấy vô cùng gai chướng. Điệu bộ nhân văn thường rất phổ biến; nhưng sự nhất quán kiên cố lại là một thứ khác khác biệt hoàn toàn.

Ừ rồi, Nhưng nó Tốt hay Xấu?

Ngoài xu hướng nhầm lẫn giữa người lái và phương tiện, chiêm tinh còn hứng chịu một sự phiền nhiễu tệ hại hơn. Những diễn giải chiêm tinh truyền thống, cả loại được tìm thấy trong tài liệu lẫn loại được mang đến hằng ngày bởi hàng ngàn chiêm tinh gia, thường xuyên có khuynh hướng phản ánh sự phân cực giữa tác nhân “tốt” và “xấu”.

Tư tưởng rằng chiêm tinh tiết lộ mặt “tốt” và “xấu” của một tính cách con người đã cắm rễ sâu vào suy nghĩ của đại đa số. Ngay cả khi chúng ta dùng những thuật ngữ dễ chịu hơn, như “thế mạnh và điểm yếu” hay “tài năng và trách nhiệm,” nó vẫn được hiểu là tốt và xấu. Quan niệm này không chỉ tồn tại trong phần lớn công chúng, mà còn tồn tại trong những chiêm tinh gia – những người lẽ ra phải biết rõ hơn, và vẫn là một trong những điều gây phiền toái nhất trong tất cả những cách nhìn ngớ ngẩn về hệ thống chiêm tinh của chúng ta.

Đó là một cách tiếp cận ngấm ngầm, và hầu như không thể cưỡng lại được, đến việc diễn giải bản đồ sao, nó đã thúc đẩy một tiêu chuẩn kép mới: Trên lý thuyết chúng ta vẫn hướng về sự tương đối, nhưng trong thực hành chúng ta vẫn tập trung và những vị trí tốt đối nghịch với những vị trí xấu. Quá nhiều học viên nghĩ rằng góc 120º và 60º là “tốt,” trong khi góc 90º và 180º là “xấu.” Một lối tư duy hạn hẹp như thế đại diện cho một liên kết đến thứ trị liệu truyền thống mà tôi mong rằng chúng ta cuối cùng có thể cắt đứt.

Bài có thể cùng chủ đề:  Chiêm tinh vỡ lòng: Mặt trăng

Căn cứ vào việc Kitô giáo đã được giản lược đến hoang đường sau 2000 năm của chính trị tôn giáo, với bản chất biện chứng của quá trình tư duy trong văn hóa phương tây, và với sự cám dỗ của những giải pháp tức thời, cái tinh thần “chắp vá nhanh gọn” mà chúng ta bị ảnh hưởng bởi nước Mỹ đương thời, tôi đồ rằng con người không thể tránh khỏi xu hướng đánh giá những trải nghiệm của họ theo cách phân loại tốt/xấu. Nhưng nó vẫn khiến tôi đau âm ỉ.

Có lẽ đó là sự hiểu biết hời hợt về những gì trừu tượng đã lây lan khắp xã hội này, một nền văn hóa vẫn tiếp tục đeo bám dai dẳng vào lời tuyên truyền cho rằng “hoàng đế” khoa học có thể làm dịu đi mọi ốm đau của nhân loại với “quần áo” công nghệ mới. Hoặc đó có thể là sự hãi mơ hồ với những người có tên tuổi làm công việc ngoại cảm, đặc biệt là những “bà đồng” kiểu Hollywood.

Tôi không rõ. Dù lý do là gì, tôi dường như vẫn phải giải quyết vấn đề tốt đi ngược với xấu nhiều hơn là một thợ sửa ống nước, ví dụ vậy. Nếu nhà vệ sinh của tôi bị rò rỉ, một thợ sửa ống nước có thể bảo tôi, “Nhìn nè, Mac, toilet của ông cần một cái vòng sáp mới.” Tôi có thể đáp, “Vậy là tốt hay xấu?” Các tiêu chí cho tốt với xấu ở đây khá đơn giản và thẳng thắn: Vậy thì vòng sáp đó tốn bao nhiêu?

Một số người dường như tin rằng có một buổi gặp mặt với chiêm tinh gia cũng giống như có một thợ sửa ống nước ghé nhà. Họ dường như tin rằng đời như một cái toilet – rằng có một cách đúng đắn hoặc cách “tốt” để khiến mọi thứ hoạt động, và nếu như có một sai lệch nào thì hẳn cuộc đời họ đang đi sai lệch. Và họ muốn biết nó đã đi sai như thế nào rồi, phải “tốn” bao nhiêu để có thể sửa chữa nó.

Tôi có thể nói với một khách hàng, “Anh tồn tại trên thế gian này để học bài học về sức mạnh cá nhân và làm thế nào để vận dụng tốt nó.” Hoặc, “Mục đích của bạn là phải chuyển hóa những cảm xúc ức chế, độc chiếm hoặc ghen tuông trong tình cảm cá nhân.” Hoặc, “Cô đang trải qua một chu kỳ khoảng mười tháng và tại đây mục đích sống cốt yếu của cô cần phải dịch chuyển khỏi những hình ảnh tinh thần tiêu cực từ quá khứ, để cơ thể có được hiệu suất một cách quả quyết.” Thường thì, tôi đưa ra những thông tin dạng này để phản hồi lại những gì khách hàng nói về tình trạng cuộc sống của họ. Những nhận xét như thế thường được đưa ra như một sự trợ giúp để họ có thể hiểu và vạch ra kế hoạch. Nhưng rất nhiều lần tôi không đếm xuể, họ ngồi đó đơ ra trong khoảng vài giây, như thể bị sét đánh, sau đó nhìn thẳng vào mắt tôi và nói: “Ừ rồi, nhưng như thế là tốt hay xấu?”

Nó khiến tôi phát điên. Mọi người thực sự tin rằng tôi đang phán xử đúng sai về cuộc sống của họ sao? Hoặc là tôi muốn làm thế? Thật là họ nghĩ rằng cuộc sống máy móc như vậy à? Tôi không phải thợ sửa ống nước, là cuộc đời của họ cũng không phải là cái toilet rò rỉ. Hệ thống nước có cơ chế làm việc; đời người thì không như vậy. Cuộc sống bí ẩn, tuyệt vời, và đầy những nghịch lý vi tế không đòi hỏi sự sửa sang, mà đòi hỏi sự hợp nhất.

Đối với tất cả sự trừu tượng đa tầng trong biểu tượng của nó, chiêm tinh học sau rốt lại thực dụng. Bản đồ sao nói rằng, đây là tính cách bạn cần phải tạo ra và trải nghiệm trong một khu vực nhất định của đời sống, và kia là tính cách bạn cần phải tạo ra và trải nghiệm trong khu vực này của đời sống. Nếu có sự mâu thuẫn giữa hai tính cách, thì tùy vào việc bạn có sử dụng mâu thuẫn đó như là nguồn năng lượng để phát triển trong khi dần học cách dung hòa cả hai khía cạnh của nó hay không.

Có sao Kim ở Ma Kết, hay sao Hỏa đối đỉnh Thiên Vương, hay sao Thủy ở nhà 12 không phải là “tốt” hay “xấu”. Cách chúng ta hiểu và sống dậy những vị trí này có thể hữu ích hoặc có hại trong một số tình huống cụ thể, nhưng điều đó không liên quan đến bản thân chiêm tinh học, mà liên quan nhiều đến chúng ta.

Vậy nên hãy để tôi chấm dứt vấn đề này, một lần và mãi mãi. Tất cả những người tôi biết, kể cả bản thân tôi, phải vật lộn với vấn đề tích cực và tiêu cực trong những diễn giải, hay còn gọi là cái tốt đối nghịch với cái xấu. Không thể nào ngu ngốc hơn được nữa, chúng ta thường xuyên đánh giá bản thân mình là tốt hoặc xấu bởi chúng ta muốn hoặc cần một thứ gì đó mà bản thân không có. Nó đã là như thế kể từ lúc chúng ta trườn người lên khỏi mặt nước từ hàng triệu năm trước rồi, và có vẻ như nó vẫn đang tiếp diễn, dù cho tôi có nói gì ở đây đi chăng nữa. Tôi vẫn sẽ có những buổi tư vấn chiêm tinh học, và với tần suất nhiều hơn mong muốn, mọi người vẫn sẽ hồi đáp thông tin của tôi bằng câu hỏi, “Vậy là nó tốt hay xấu?”

Những hãy hiểu rằng: Công cụ của chiêm tinh – bản đồ sao, các chu kỳ, và những thứ tương tự – không hàm chứa những phán đoán đạo đức đúng sai về các cá nhân mà những công cụ đó miêu tả cuộc đời của họ bằng những thuật ngữ biểu tượng. Tốt lành hay bất trắc, cũng như cái đẹp, nằm trong con mắt của kẻ nhìn.

Quyền lực và Uy danh

Một trong những khác biệt quan trọng nhất giữa chiêm tinh và tâm lý chính là cách hai môn học này phát triển trong xã hội của chúng ta. Phần nhiều vì có nguồn gốc từ y học thực hành, tâm lý học đã cẩn thận đẽo đục một vị trí thích hợp cho chính nó, dẫu cho có khá nhiều trường phái hoài nghi tâm lý học xuất hiện trong công chúng. Để có được sự chấp thuận trong tổ chức của mình, tâm lý học đã tạo ra những cấu trúc phân tầng cho sự chấp thuận, bao gồm tiêu chuẩn và quy trình, yêu cầu về trình độ học vấn, cùng những thủ tục chứng nhận. Thêm vào đó, tâm lý học lấy lòng mọi người bằng cách giới thiệu một hình ảnh rất trang trọng về những người có thẩm quyền. Bằng việc liên kết với những cơ sở y tế, tâm lý học đạt được một lợi ích đáng ngờ về bảo hiểm cho những dịch vụ của nó. Cuối cùng, nó còn liên kết bản thân với “tôn giáo” lớn của Mỹ: Khoa học.

Tâm lý học đã tạo cho mình một điệu bộ như thể nó là cô hầu gái của Khoa học, dù trong thực hành tư vấn thực tế nó vẫn sử dụng nhiều chiêu trò thần thánh như mọi môn học khác. Chúng ta hoàn toàn chưa biết gì nhiều về cách vận hành của tâm lý nội tại. Bề mặt của nó vẫn chỉ được thảo luận qua loa, nhiều khung khái niệm vẫn mang tính chất tùy tiện, và tất cả các hình thức tư vấn vẫn khá giống với người mù xem voi – mỗi hình thức đều có thể xác định được một phần hoặc một cách sắp xếp nhất định, nhưng không hình thức nào có thể bao hàm được cái toàn bộ.

Cái thành công xuất sắc của nó như một tổ chức chính là thứ khiến nó thực sự tỏa sáng rực rỡ. Nó có thể không phải là một công cụ hiệu nghiệm để giảm bớt sự đau khổ của con người như những gì nó quảng bá, nhưng tâm lý học là một tổ chức quyền lực trong văn hóa này. Một thứ mà chiêm tinh học không thể đạt được.

Đối với những ai đã được đồng hóa để tham gia vào một nền văn hóa lớn hơn, việc trở thành một chiêm tinh gia chắc chắn kéo theo một sự khai trừ. Chọn theo đuổi nghiên cứu và thực hành chiêm tinh, tức là chúng ta đã chọn một con đường phần nhiều bị nhạo báng. Dẫu cho mối quan tâm mật kín đến chiêm tinh ngày càng được gia tăng rộng rãi, nền văn hóa của chúng ta vẫn không chỉ là cẩn trọng, mà còn hoàn toàn kể cả khi kiên quyết từ chối cân nhắc xem chiêm tinh có giá trị nào không. Nhiều người trong chúng ta có những khách hàng ở những vị trí đầy ảnh hưởng như CEO, chính trị gia, bác sĩ, luật sư, vân vân. Nhưng ngay cả khi những người này tìm đến chiêm tinh gia để được tư vấn; thì những cơ quan, tổ chức mà mà chính họ là một phần trong đó vẫn tiếp tục bác bỏ chiêm tinh học. Ở đâu dính líu đến thứ huyền bí, thì xã hội chúng ta đều phản ứng lại với nỗi sợ hãi trẻ con.

Ta có một ví dụ ở đây để minh họa. Nhiều thập kỷ trước, Hiệp hội Y học Mỹ (AMA) đã ra quyết định rằng phương pháp trị liệu nắn chỉnh thần kinh cột sống đe dọa đến quyền lực và ảnh hưởng của y học đối chứng truyền thống. Với chính sách không thừa nhận chính thức này, họ đã bắt đầu một nỗ lực ngấm ngầm hòng phá hoại những người chữa bệnh theo phương pháp nắn chỉnh khớp xương và lật đổ những thành công của họ. Ở một mức độ nào đó, quả thực đã có một cuộc tranh luận triết học thật sự về phương pháp và cách thức chữa trị, nhưng về cơ bản, vấn đề ở đây xoay quanh quyền lực, uy thế, và tiền bạc. AMA đại diện cho “bên giàu có;” và họ tìm cách giữ những người chữa bệnh theo phương pháp nắn chỉnh khớp xương ở “bên nghèo khó.” Nhận thấy bản thân rơi vào thế “David và Goliath” – một cuộc đối đầu kinh điển giữa những kẻ tí hon và những gã khổng lồ, bên phương pháp trị liệu nắn chỉnh khớp xương đã vùng dậy bằng cách tạo ra những tổ chức chuyên môn và các nhóm hàng lang. Mới gần đây, các tòa án đã thừa nhận rằng AMA thật sự có âm mưu chống lại phương pháp trị liệu nắn chỉnh khớp xương, song trận chiến vẫn tiếp tục diễn ra.

Từ bản chất của mình, phương pháp trị liệu nắn chỉnh khớp xương đã mang màu sắc bí truyền hơn là y học truyền thống tây phương. Nó không dựa vào công nghệ và không cho rằng cơ thể hoạt động như những cỗ máy, thay vào đó, nó mang một tư tưởng toàn diện hơn, cho rằng khả năng chữa lành là một khả năng của cơ thể, tâm trí, và linh thức. Kết quả là, phương pháp trị liệu nắn chỉnh khớp xương thu hút phần lớn những người quan tâm đến các ẩn dụ siêu hình về sức khỏe và bệnh tật. Tuy nhiên, do cuộc đấu tranh quyền lực diễn ra giữa các tổ chức của phương pháp trị liệu nắn chỉnh khớp xương và y học tây phương truyền thống, nhiều nhà trị liệu nắn khớp đã bị buộc phải hành nghề trong bóng tối.

Dù không có cuộc chiến rõ ràng nào vây quanh chiêm tinh học, chúng ta vẫn đang nỗ lực chống lại những định kiến văn hóa tương tự. Cuộc đấu tranh của chúng ta có thể ít rõ rệt hơn, nhưng nó vẫn thật như thế. Cũng như các nhà trị liệu nắn khớp xương, các chiêm tinh gia thường bị xem như những người khó với tới hoặc có đầu óc lãng đãng trên mây. Nhưng có một sự khác biệt giữa các nhà trị liệu nắn khớp xương và các chiêm tinh gia. Từ góc nhìn của số liệu thống kê, tính khí của những người quan tâm đến y học được đào tạo chính thống thường gắn chặt với một hệ tuyến tính hơn là những học viên chiêm tinh và những nhà trị liệu nắn khớp.

Nói chung, các chiêm tinh gia thường là những người có xu hướng né tránh các tổ chức và quy chế chuyên môn. Ít nhất là từ góc nhìn của tôi, khả năng chúng ta có thể tạo được một hành lang trung tâm mạnh mẽ là rất thấp. Chiêm tinh học có thể sẽ không bao giờ đạt được cái địa vị uy thế mà tâm lý học đã đạt được như một tổ chức. Chắc chắn những cuộc thảo luận về “tiêu chuẩn và quy trình” sẽ tiếp tục được bàn bạc trong các hội nhóm chiêm tinh gia, nhưng một trong nhiều lý do khiến mọi người đến với chiêm tinh từ thuở đầu tiên chính là cái sự bất trung với nền văn hóa đương thời của nó.

Phần 2

__

Bill Herbst là một chiêm tinh gia chuyên nghiệp đã dành hơn 40 năm cho bộ môn này. Công việc chiêm tinh toàn thời gian của ông bao gồm cả tư vấn cá nhân, dạy học và viết sách. Các bài viết của ông bao quát từ chiêm tinh căn bản đến chiêm tinh vĩ mô, từ lý thuyết ứng dụng đến những chia sẻ giãi bày. Không trừu tượng siêu hình mà thẳng thắn câu văn, những bài viết của ông cũng hứa hẹn phát lộ ra những suy tưởng mới cho người vừa bước vào hoặc gắn bó đã lâu trên con đường chiêm tinh đôi khi mòn mỏi này.

__

Dịch từ Astrology and Psychotherapy với sự đồng ý của tác giả.

Ảnh: Liliana Porter, từ series Man, 1967.

 

Write a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *